skutki działania promieniowania UV

Szkodliwe działanie promieniowania UV

Dziś z całą pewnością wiadomo, że promieniowanie UV obecne w świetle słonecznym jest silnym czynnikiem rakotwórczym, mutagennym i genotoksycznym.

UVB
  • powoduje uszkodzenia naskórka i jego nadmierne rogowacenie
  • powoduje stany zapalne skóry (efekt "poparzenia")
  • działa mutagennie i kancerogennie
  • ma silniejsze działanie genotoksyczne, niż UVA
  • na poziomie molekularnym powoduje uszkodzenia DNA (poprzez dimeryzację zasad pirymidynowych)
UVA
  • powoduje sieciowanie białek fibrylarnych i uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych
  • jest główną przyczyną reakcji fototoksycznych i fotoalergicznych
  • przyczynia się do starzenia egzogennego skóry
  • działa mutagennie i kancerogennie

Oddziaływanie promieniowania UV ze strukturami komórkowymi

Po dotarciu do żywych warstw naskórka i skóry, promieniowanie UV absorbowane jest przez struktury komórkowe i wyzwalana jest seria reakcji biochemicznych.

Promieniowanie UV uszkadza struktury komórkowe poprzez dwa główne mechanizmy. Pierwszy to bezpośrednia absorpcja fotonów promieniowania UV przez struktury komórkowe (tzw. chromofory), która indukuje dalsze reakcje. Są to tzw. reakcje fotoindukowane. Ten mechanizm jest charakterystyczny dla uszkodzeń DNA.

Drugi, pośredni mechanizm przebiega z udziałem specyficznych substancji - fotosensybilizatorów. Sensybilizatory są to substancje, które pod wpływem promieniowania UV łatwo ulegają rozpadowi.

Po zaabsorbowaniu energii w postaci fotonu cząsteczka sensybilizatora przechodzi w stan wzbudzony. Jest to stan niekorzystny energetycznie, dlatego cząsteczka może ulec rozpadowi na dwa wolne rodniki. Wolne rodniki są bardzo aktywnymi cząsteczkami, w efekcie zostaje wyzwolona reakcja łańcuchowa, w której powstają kolejne wolne rodniki atakujące struktury żywych tkanek.

Reakcja łańcuchowa może zostać zahamowana przez substancję o działaniu przeciwrodnikowym (np. witaminę C lub E), które w reakcji z wolnym rodnikiem tworzą niereaktywne cząsteczki.